4702
 
christenen ondertekenden het manifest
 
 
 

‘Wij hebben dezelfde Vader, maar we bezien Hem door een verschillende bril’


Willem J. Ouweneel (bioloog, filosoof, theoloog)


Er zijn allerlei vormen van eenheid. Er is een eenheid die ligt ingebed in een hiërarchische structuur, zoals met name bij de katholieke kerk. Vandaar ook haar uitnodiging om terug te keren tot de ‘moederkerk’, waarbinnen heel veel verschillende vormen van geloofsbeleving mogelijk zijn, maar dan wel onder de bisschoppelijke hiërarchie. In veel delen van de wereld spreekt dat oud én jong aan; denk aan de katholieke Wereldjongerendagen, waar ook jongeren van protestantse kerken komen.

Dan bestaat er een eenheid die gekenmerkt wordt door het gemeenschappelijke instituut en de gemeenschappelijke geloofsbelijdenis. Daar vinden mensen elkaar op basis van ‘Schrift en belijdenis’. De drie formulieren van enigheid zijn daar een voorbeeld van. Gelovigen vonden hun eenheid in die geschriften. Een dergelijke meer formele eenheidsbeleving is volgens mij vandaag de dag op z’n retour omdat ze te mechanisch, te rationalistisch is.

Eenheid is ook te vinden binnen de ervaring. Denk aan grote bijeenkomsten en massale meetings, waar iedereen dezelfde dingen op hetzelfde moment beleeft. Met duizenden mensen ‘Koreaans’ bidden of enthousiast zingen is enorm samenbindend. Deze vorm van eenheid heeft veel toekomst, al zullen gelovigen na verloop van tijd toch ook weer behoefte krijgen aan een stevige theologische bedding en aan welgedefineerd geestelijk leiderschap.

In alle drie bovengenoemde vormen van eenheid vind je kenmerken van de ware Bijbelse eenheid terug. Het gaat niet zonder geestelijke leiders en herkenbare structuren, maar het gaat ook niet zonder een enorme flexibiliteit en plaats voor gemeenschappelijke spontaniteit en geloofsbeleving. Het denominalisme (het neigen tot en verabsoluteren van los van en tegenover elkaar staande denominaties) heeft hopelijk zijn beste tijd gehad.

De Bijbel roept ons op de eenheid van de Geest te bewaren in de band van de vrede (Efeziërs 4:3). Er staat niet dat we de eenheid van Christus’ Lichaam moeten bewaren; dat kúnnen we helemaal niet, dat doet de Heer zelf. Wij zijn leden van een en hetzelfde Lichaam van Christus, tot hoeveel verschillende denominaties wij ook mogen behoren. Die organische – maar niet organisatorische – eenheid kan niet verbroken worden. Waar we wél toe opgeroepen worden is de eenheid van de Géést te bewaren. Dat betekent voor mij dat we over de (overgeleverde en niet zomaar af te schaffen) grenzen van onze kerkgenootschappen heen elkaar de hand moeten reiken in gemeenschappelijke avondmaalsviering, aanbidding, evangelisatie en sociale gerechtigheid.

Echte, praktische eenheid ontstaat als wij elkaar kunnen accepteren ondanks onze theologische verschillen, als wij elkaar herkennen als broeders en zusters in het ene geloof in Christus, de Zoon van God, de opgestane en verheerlijkte Heer, en in zijn verzoeningswerk. Misschien begrijpen wij de ander niet altijd en verbazen wij ons over zijn in onze ogen afwijkend gedrag of zijn we het niet eens met wat hij zegt, maar wij mogen elkaar daarom niet verketteren, alsof alleen wíj de juiste kijk op de zaken van Gods koninkrijk hebben. Mensen mogen zichzelf zijn. Verschillen mogen er zijn, als we elkaar ondanks die verschillen maar aanvaarden.

We trekken wel ergens een grens; als iemand bijvoorbeeld de godheid van Jezus Christus of zijn opstanding of het verzoenend karakter van zijn kruiswerk betwijfelt kan hij niet meedoen. Dat is een grens die de Bijbel zélf trekt. Maar binnen die grens moeten wij elkaar aanvaarden, ook al heeft iemand een afwijkende geloofsbeleving. Er zijn vele stijlverschillen, vele alternatieve vormen van geloofsbeleving, en daarin moeten wij elkaar aanvaarden. Maar als iemand de opstanding van Christus of de inspiratie van de Schrift betwijfelt, gaapt er een enorme kloof tussen hem en mij; dan kan er geen gemeenschap zijn. We mogen onze medegelovigen echter niet afwijzen omdat ze bijvoorbeeld anders denken over de doop, de Geestesgaven, het messiaanse vrederijk of de positie van de vrouw.